İçeriğe geç
Kombin fikirleri, moda, güzellik ve bakım rehberi
Moda

Kıyafetleri Uzun Ömürlü Kullanmak: Yıkama, Ütü, Saklama

İrem6 dk okuma
Elinde katlanmış örgü kazaklar taşıyan kadın
Fotoğraf: Dan Gold / Unsplash

Çok sevdiğiniz bir kazağın birkaç yıkamadan sonra küçüldüğünü ya da siyah pantolonunuzun griye döndüğünü fark ettiğiniz olmuştur. Kıyafetlerin çoğu aslında yıpranarak değil, yanlış yıkanarak, yanlış kurutularak ya da yanlış saklanarak ömrünü tamamlıyor. İyi haber şu: birkaç basit alışkanlıkla en sevdiğiniz parçaları yıllarca ilk günkü gibi giyebilirsiniz.

Üstelik bu, en iyi bütçe tavsiyesi. Uzun süre güzel kalan bir kıyafet, yerine yenisini almak zorunda kalmamanız demek. Yıkama makinesinden ütü masasına, dolaptan çekmeceye kadar her adımda işinize yarayacak notları bir araya getirdik.

İşe etiketten başlayın

Kıyafetin içindeki küçük etiket çoğu zaman makaslanıp atılıyor. Oysa o etiket parçanın kullanım kılavuzu. Üzerindeki simgeler size yıkama sıcaklığını, çamaşır suyu kullanılıp kullanılamayacağını, kurutma makinesine girip giremeyeceğini, ütü ısısını ve kuru temizleme gerekip gerekmediğini söyler.

Leğen simgesi yıkamayı, içindeki rakam en yüksek sıcaklığı gösterir. Leğenin içinde el varsa elde yıkama önerilir. Üçgen çamaşır suyunu, kare kurutmayı, ütü simgesindeki noktalar ütü ısısını, daire de kuru temizlemeyi anlatır. Simgenin üzerinde çarpı varsa o işlem yapılmamalı.

Etiketi kesmeniz gerekiyorsa telefonla fotoğrafını çekin. Özellikle yün, ipek ve karışık kumaşlarda bu bilgi ileride çok işe yarar.

Etikette “yalnız kuru temizleme” yazan her parçanın gerçekten kuru temizleme istemediğini de bilin. Bazı üreticiler riski azaltmak için bu ifadeyi kullanıyor. Yine de pahalı ya da çok sevdiğiniz bir parçada deneme yapmayın; özellikle astarlı ceketler, ipek ve kalıplı blazerlar kuru temizlemede güvende.

Yıkamadan önce ayırın

Çamaşırları sadece beyaz ve renkli diye ayırmak yetmiyor. Kumaş ağırlığına göre de ayırın. Kot pantolon ve havlu gibi ağır parçalar, ince bluz ve tişörtlerle aynı makinede döndüğünde ince kumaşları aşındırır ve tüylenmeye yol açar.

Pratik bir düzen şöyle olabilir: beyazlar ayrı, koyu renkler ayrı, açık renkli parçalar ayrı ve hassas kumaşlar ayrı. Yeni aldığınız koyu bir kot ya da kırmızı bir tişörtü ilk birkaç yıkamada tek başına yıkayın, çünkü boya en çok başta salınır.

Ayırırken cepleri de boşaltın. Unutulan bir kâğıt mendil bütün makineyi beyaz tüylerle kaplayabilir. Fermuarları kapatın, düğmeleri açın, sutyenlerin kopçalarını takın.

Kıyafetleri her giyişten sonra yıkamak da şart değil. Kot pantolon, kazak, ceket ve kumaş pantolon birkaç kez giyildikten sonra yıkanabilir. Giydiğiniz parçayı akşam bir askıya asıp havalandırmak çoğu zaman yeter. Ne kadar az yıkanırsa kumaş o kadar az yıpranır.

Mavi plastik çamaşır sepetinde ayrılmayı bekleyen kıyafetler
Fotoğraf: Annie Spratt / Unsplash

Makinede doğru yıkama

Çoğu kıyafet için yüksek sıcaklık gerekmiyor. Günlük kullanılan tişört, gömlek ve pantolonlar 30 derecede rahatça temizlenir. Düşük sıcaklık hem renklerin solmasını hem de kumaşın çekmesini önler. Modern deterjanların çoğu düşük sıcaklıkta da iyi sonuç verecek şekilde hazırlanıyor, yani 40 ya da 60 derece çoğu kıyafet için gereksiz bir yük. Beyaz pamuklu çarşaf ve havlular için daha yüksek sıcaklık kullanabilirsiniz.

Koyu renkli parçaları ve baskılı tişörtleri ters çevirerek yıkayın. Kumaşın dış yüzü daha az sürtünür, renk ve baskı daha uzun dayanır. İnce bluzlar, dantel iç çamaşırları ve ince trikolar için file çamaşır torbası kullanın.

Deterjanı fazla koymak daha temiz yıkamak anlamına gelmiyor. Fazla deterjan kumaşta kalıntı bırakır, kumaşı sertleştirir ve koyu renklerde beyaz lekeler oluşturabilir. Makineyi de çok doldurmayın, kıyafetlerin dönebileceği boşluk kalmalı.

Yün ve kaşmir kazaklar için ya makinenin yün programını ya da ılık suda elde yıkamayı tercih edin. Kazağı ovalamayın, sadece suda hafifçe bastırın.

Çamaşırhanede yan yana dizilmiş önden yüklemeli çamaşır makineleri
Fotoğraf: Oli Woodman / Unsplash

Kurutma makinesinden uzak durun

Kurutma makinesi pratik ama kıyafetlerin en büyük düşmanlarından biri. Yüksek ısı pamuklu parçaları çektirir, elastan içeren kumaşların esnekliğini bozar ve tüylenmeyi artırır. Mümkün olduğunca açık havada ya da kurutmalıkta kurutun.

Gömlek ve elbiseleri askıya asarak kurutun, sonra ütü işiniz de azalır. Tişörtleri asmadan önce birkaç kez silkeleyin. Trikoları ise asla askıya asmayın; ıslak yünün ağırlığı kazağı aşağı çeker ve omuzlarda kalıcı izler bırakır. Kazağı bir havlunun üzerine düz serip şeklini elinizle düzelterek kurutun.

Renkli kıyafetleri doğrudan güneş altında uzun süre bırakmayın. Güneş beyazları ağartır ama renkleri soldurur.

Kalorifer üzerinde kurutmak da kumaşa zarar veriyor. Doğrudan sıcağa temas eden yün ve pamuk sertleşir, bazı sentetikler ise şeklini kaybedebilir. Kışın evde kurutuyorsanız kurutmalığı kaloriferin yakınına ama ona değmeyecek şekilde koyun ve odayı ara ara havalandırın.

Mavi gökyüzü altında çamaşır ipinde kuruyan elbise ve kıyafetler
Fotoğraf: Liosha Shyp / Unsplash

Ütü ve buhar

Ütüye başlamadan önce etiketteki noktalara bakın. Tek nokta düşük ısı demek, sentetik ve ipek için uygun. İki nokta orta ısı, yün ve polyester karışımlar için. Üç nokta ise pamuk ve keten için yüksek ısı.

Ütüye en düşük ısı gerektiren parçalardan başlayıp yükseğe doğru gitmek zaman kazandırır. Koyu renkli ve parlak kumaşları tersinden ütüleyin, aksi halde kumaş üzerinde parlak izler kalır. Keten ve pamuklu gömlekler hafif nemliyken çok daha kolay ütülenir.

Elbise, bluz ve ceketler için buharlı bir el ütüsü çok pratik. Kumaşa değmeden kırışıklıkları açar, sabah acele ederken de kurtarıcı olur. Ütü masasında uğraşmak istemediğiniz viskon bluzlar ve şifon elbiseler için en güvenli yol bu. Banyoda sıcak duş alırken bir elbiseyi kapıya asmak bile hafif kırışıklıkları giderebilir.

Ütü masasında buharlı ütüyle kıyafet ütüleyen kadın
Fotoğraf: Volha Flaxeco / Unsplash

Lekelere hızlı müdahale

Lekeyle ilgili en önemli kural hız. Taze bir leke, kurumuş bir lekeden çok daha kolay çıkar. Lekeyi ovalamayın, temiz bir bezle hafifçe bastırarak emdirin. Ovalamak lekeyi yayar ve kumaşın içine iter.

Kahve ve çay lekelerinde soğuk su ile başlayın. Yağ lekesine biraz bulaşık deterjanı sürüp bekletin, sonra normal yıkayın. Kan lekesi mutlaka soğuk suyla çıkarılmalı, sıcak su lekeyi kalıcı hale getirir. Bilmediğiniz bir lekede ya da hassas bir kumaşta önce görünmeyen bir yerde deneme yapın, emin değilseniz kuru temizlemeye götürün.

Beyaz gömlek ve tişörtlerde koltuk altı sararması zamanla oluşan bir şey. Bunu önlemek için deodorantın tamamen kurumasını bekleyip öyle giyinin. Oluşan sararmalarda karbonat ve su karışımını lekeye sürüp bir süre bekletmek, sonra normal yıkamak çoğu zaman işe yarar.

Doğru saklama ömrü uzatır

Dolapta nasıl durduğu da kıyafetin ömrünü etkiler. Gömlek, ceket, elbise ve kumaş pantolonlar askıda durmalı. İnce tel askılar omuzlarda iz bırakır; ahşap ya da kadife kaplı askılar daha iyi. Ceketler için omuzları geniş askılar seçin.

Triko kazaklar ise katlanarak saklanmalı. Askıda zamanla uzar ve şeklini kaybeder. Tişörtleri katlamak ya da rulo yapmak çekmecede yer kazandırır ve hepsini bir bakışta görmenizi sağlar. Kot pantolonları ikiye katlayıp rafa dizebilir ya da kalın bir askıya asabilirsiniz. Deri ceketler ise mutlaka geniş omuzlu bir askıda, plastik kılıf yerine bez bir kılıf içinde durmalı; plastik deriyi nefessiz bırakır.

Mevsim değişiminde kaldıracağınız kıyafetleri önce yıkayın, sonra kaldırın. Kirli bir parça, özellikle yün, güveyi çeker. Kapalı kutular yerine nefes alan bez torbalar kullanın ve aralarına lavanta ya da sedir ağacı parçaları koyun. Mevsimlik kıyafetleri kaldırmadan önce bir elden geçirmek de iyi fikir: düğmesi eksik olanı, söküğü olanı ayırın ve kaldırmadan önce onarın. Bir sonraki sezon dolabı açtığınızda her şey giyilmeye hazır olur. Dolabı tıka basa doldurmamak da önemli. Sıkışan kıyafetler kırışır ve hava alamaz.

Dolabınız düzenli olunca neyin nerede olduğunu görmek ve kombin kurmak da kolaylaşır. Renkleri bir arada görmek, hangi parçanın hangisiyle iyi gittiğini fark etmenizi sağlar; bu konuda renk uyumu sayfamızdan da yararlanabilirsiniz.

Üst üste katlanmış nötr tonlarda örgü kazaklar
Fotoğraf: Katya Azimova / Unsplash

Küçük onarımlar, büyük fark

Kopan bir düğme yüzünden aylarca giyilmeyen gömlekler vardır. Evde küçük bir dikiş kutusu bulundurun: siyah, beyaz, lacivert ve bej iplik, birkaç iğne, yedek düğmeler. Düğme dikmek ve sökülen bir dikişi kapatmak on dakikalık iş.

Trikolarda oluşan tüy toplarını tüy alma makinesiyle ya da bir tıraş bıçağını kumaşın üzerinden çok hafif geçirerek temizleyebilirsiniz. Bunu yaparken kazağı düz bir zemine serin ve aynı yönde, acele etmeden ilerleyin. Ayakkabıları düzenli silmek, deriyi boyamak ve tabanı aşındığında yeniletmek de onları yıllarca kullanmanızı sağlar.

Bakımlı parçalarla dolu bir dolap, kombin yapmayı da keyifli hale getiriyor. Elinizdekilerle yeni kombin fikirleri arıyorsanız kombin önerici aracını deneyebilirsiniz.

Kıyafet bakımı ilk başta uğraştırıcı görünebilir ama birkaç hafta sonra alışkanlığa dönüşüyor. Makineyi biraz daha az doldurmak, kazağı askı yerine rafa koymak, lekeye hemen müdahale etmek. Bu küçük şeyler sayesinde sevdiğiniz parçalar sizinle daha uzun kalıyor.